///Vì sao nói “chà bá lửa”?
2024-02-02T18:50:32-05:00

Vì sao nói “chà bá lửa”?

Chưa biết rõ khởi điểm bao giờ, hai tiếng “chà bá” đã lưu hành trong khẩu ngữ người Việt để diễn đạt cái nghĩa đã được diễn đạt bằng những lối nói cửa miệng quen thuộc khác như to đùng, bự tổ chảng, khủng…

Những con cá 'bự chà bá' trên dòng Cổ Chiên - Xã hội

Hai tiếng “chà bá” do đâu mà ra?
Tiếng Quảng Đông có hai từ “tài pả” [大 把] có nghĩa là khối, cả đống, có vỏ ngữ âm na ná nhưng xét cả về mặt này lẫn mặt ngữ nghĩa thì chúng tôi cho rằng đây không phải là nguyên từ (= từ gốc) của “chà bá”.
Trong tiếng Việt miền Nam, thỉnh thoảng ta bắt gặp một từ gốc Khmer và chúng tôi cho rằng “chà bá” chính là một từ như thế. Tiếng Khmer có từ “cho-băs” (ghi theo Từ điển Khơme – Việt của Hoàng Học, tập 1, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1979, trang 355). Từ này có nghĩa là “rõ ràng” và chúng tôi suy ra rằng ở đây ta một sự chuyển biến ý nghĩa như sau: rõ ràng → to đến mức mắt không thể không nhìn thấy → chà bá. Còn “lửa” là yếu tố thêm vào (thành “chà bá lửa”) để chỉ mức độ mà có tác giả gọi là cực cấp, như trong “bà chằn lửa”.

TH/ST

Bài cùng thể loại

  • Chữ “Đường” trong tiệm thuốc

    Từ Đường ở các tiệm thuốc Bắc hay các nơi bắt mạch, hốt thuốc của người Hoa như Ích Sanh Đường, Hạnh Lâm Đường, Tế Sinh Đường… Chữ Đường vốn trong tiếng Hán...

  • Hậu sinh khả úy là gì?

    Hậu sinh khả úy phiên âm từ tiếng Hán 后生可畏 (hou sheng ke wei) là thành ngữ bắt nguồn từ câu nói của Khổng Tử ( 孔子)(1) được viết trong thiên thứ 9 Tử...

  • Động phòng hoa chúc là gì?

    Động phòng hoa chúc phiên âm từ tiếng Hán 洞房花燭, là thành ngữ bắt nguồn từ một câu chuyện thời nhà Tần (221 TCN - 206 TCN) liên quan đến cung...

  • Nữ thọ tiên Ma Cô là ai?

    Hình ảnh vị tiên nữ in trên đĩa mà nhiều người quen thuộc này chính là tiên nữ Ma Cô, một vị nữ thọ tiên của Trung Quốc. Ngoài ra,...

  • Vì sao gọi là “bồ tèo”, “bồ bịch”

    “Bồ tèo” là một từ thông tục dùng để chỉ bạn hoặc người quen, thường ở một mức độ thân mật nhất định. Từ này rất thịnh hành vào những...

Bài nên xem